30.10.08

sylvia na revista das letras

na última revista das letras poderán atopar unha ducia de poemas de sylvia traducidos ao galego por xoán. que os gocen mentres o día escurece e se pecha de augas. 
son a lectura tal para este outono que por fin entra

;)

29.10.08

sylvia e xoán


xoán leva moito tempo, algúns médicos mesmo pensarían que demasiado, convivindo coa moza de pensamentos suicidas e versos magníficos nos que foi sementando a súa inmensa dor. xoán mesmo pensou por veces que non sería capaz de saír nunca de dentro deses versos labirínticos nos que se meteu por vontade propia, por necesidade inmensa e non sen certo heroicismo. mais ao final xoán saíu e atrás del viñeron as palabras de sylvia, fermosas e duras, os versos que ensaiaron a derrota fronte ao xesto sinxelo e liberador da bombona do gas. 
xoán nunca se atreviu a entrar na cociña mentres traducía a sylvia plath. evitou esa tentación e mandou revisar a súa instalación por profesionais, polo que puidera pasar. e conseguiu saír vivo de dentro da cela de cristal que os poemas da amante de ted constrúen arredor de quen se sumerxe neles. agora todos podemos achegarnos aos seus versos e gozalos en lingua romance(non galego, polo de agora). moitas grazas xoán. 

e para presentar ao mundo o libro cunha homenaxe de voces patrias, este xoves, alá polas 20:30 horas na sede herculina da fundación caixa galicia leran os textos de sylvia xosé abeal, lino braxe, marica campo, teresa campo, berta dávila, alexandrina fernández, pilar garcía negro, xulio lópez valcárcel, flor maceiras, miguel mato, antía otero, claudio pato, suso pensado, carlos pereira, ana pillado, elvira riveiro, rubén ruibal e o propio anfitrión
ma e be non poderán asistir por razóns de peso, e sobre todo de volume, pero lerán o libro enteiro e en voz ben alta para os veciños do seu barrio. será a nosa maneira de celebrar a nova vida da poeta máis sufrida do mundo. 
e para que vexan de que vaia a cousa, hai un tempo, e para alegrarnos os días, xoán enviou en galego, a lúa e o teixo que aquí lles deixo (valla a rima)

Esta é a luz da mente, fría e planetaria.
As árbores da mente son negras. A súa luz, azul.
As herbas descargan as súas mágoas ós meus pés, coma se eu fose Deus,
Picándome nos nocellos e bisbando cadora sobre a súa humildade.
Brétemas delouradas, espirituosas, poboan este lugar
Afastado da miña casa por unha ringla de lousas.
Simplemente non vexo ningures onde poder ir.  

A lúa non é unha porta. É unha face de seu,
Branca coma un coteno e terriblemente aflixida,
Que arrastra o mar canda ela coma un escuro crime. Agora está caladiña,
Coa boca aberta nun Oh de absoluto desespero. Eu vivo aquí.
Os domingos, as campás alarman o ceo dúas veces:
Oito linguas enormes confirmando a Resurrección.
E, ó final, secamente, tanxen os seus nomes.

O teixo, coa súa silueta gótica, apunta ó ceo.
Eu ergo a vista, seguíndoo, e bato coa lúa.
Ela é a miña nai. Mais non unha nai doce, coma María.
As súas vestiduras azuis deitan pequenos morcegos e bufos.
Canto daría eu por poder crer na tenrura:
A face da efixie, adondado polas velas,
Volvendo cara a min, en particular, a súa ollada apracible.

Eu caín dende moi alto, si. As nubes xenan,
Azuis e místicas, sobre o rostro dos astros.
Na igrexa, os santos hanche estar todos azuis,
Levitando cos seus peíños delicados sobre os fríos bancos,
Coas mans e as facianas hieráticas de tanta santidade.
A lúa non se decata de nada disto. Ela é simple e salvaxe.
E a mensaxe do teixo é negrume: negrume e silencio. 

28.10.08

o carballo


De domingo, a hora do vermú, o que máis lles presta é subir polo camiño do monte que vai á finca de barreiros. 
El vaina guiando polos camiños que discorren entre os agros antigos, épicas terras que mantiveron vetustas castes de labregos -moitos da súa familia- antes de seren vendidas a especuladores de poucos escrúpulos e menos cultura. Agora téñenas a silvas, agardando a que lle agromen as urbanizacións. 

Ao carón delas, o agro de barreiros: ben segado, abundante en auga e cuxo maior tesouro é un carballo ventureiro, dereitiño coma unha torre, que despois de vinte anos comeza a dar as súas primeiras sombras. Tódolos domingos de sol eles suben a ver o carballo e imaxinan que algún día poñerán alí unha casiña. A casiña terá unha fiestra dende a que se verá a árbore. E nos días de outono, as follas xogarán ao cinexín coas luces douradas da tarde, facéndoas danzar sobre as paredes da cociña. 

Van subindo e pensando nesa idílica visión onde o neno corre entre os campos. E malia que hoxe agardan atopar o terreo cheo de máquinas e trebellos de obreiro, pois esa mesma semana comezaron a pechar da finca, esa ideal acompáñaos durante todo o camiño...

Pero dura pouco. O tópico de soneto clásico acaba estrelándose contra unha visión estremecedora coma un crime: no chan o carballo morto, fendido á metade, talada a súa sombra e arruinado o traballo de medrar caladiñamente. Esa imaxe cravouselle a ela no peito coma se a atravesaran coa machada mesma coa que cortaran a árbore, e que descansaba alí no agro, ao pé dos corenta centímetros de torada que quedaron ergueitos. 

A ela énchenselle os ollos de bágoas. E fártase de chorar alí mesmo, sobre a herba aínda húmida, abrazada á árbore caída. El, por darlle algún sentido, explícalle que o xerador eléctrico que alugou para as obras estaba alí amarrado, cunha forte cadea, unido ao carballo ventureiro e dereitiño que era o seu orgullo. A ela tanto lle ten se se trata dun roubo común, se conleva nocturnidade e aleivosía ou que tipo de homicidio describirían os xuristas, e mentres maldí a ruindade do xénero humano, enche de bágoas as mangas da roupa. 

Entón el, malia que sospeita que nada no mundo a poderá calmar, condúcea ata un viveiro próximo onde lle promete magnolios que non perden a folla, chopos de pirlo frondoso e un gynko biloba que abanea as súas follas ao vento coma doces corazonciños. Pero nin promesas nin altos arces de folla vermella acalan a súa dor ata que, nun instante mínimo, apeniñas imperceptible no decorrer do universo, ela detén os saloucos e mira para el debuxando un pequeno sorriso: 

Acaba de se mover, dille. 

E foi tan fermoso aquel xesto lene co que o pequeno be decidiu aloumiñar por vez primeira o ventre de súa nai, que puido máis aquel mínimo aceno que toda a maldade que asola o mundo. 

isto é o que dixemos este pasado domingo no extrarradio. a imaxe é tomada de aquí

26.10.08

fermosas tardes de domingo



estimado domingo:
agora mesmo acabo de entrar pola porta e confeso que che devolvín a conducta que che tiña sacado, pois volvo da fermosa tarde que os de valdares nos regalaron. eles, claro está, puxeron o convite e a oportunidade de xuntarme con amigos e poetas -ademáis de coñecer de preto os xeniales accidents, aos que por fin vin en directo. de feito, foi unha delicia enredar ese pouco tempo con antía (e compaña;) e escoitar os preciosos versos de retrovisor. tamén ver de novo a xabier e aínda máis escoitalo ler e comprobar como revive a ronseltz facendo retroceder o tempo ata o instituto... e dá gusto, realmente, atopar entre o público os ollos cómplices de marta e familia e despois sentar en longa mesa a botar unhas parrafadas e comerlle unhas pataquiñas.
así que, querido domigo, teño que agradecerche que endereitaras o trazo retorto que levabas cando me erguín esta mañá con preocupacións e sustos. e, posto que ao día aínda lle quedan unhas horas, rógoche que non o estragues agora, no pouco que lle falta, porque che estaba quedando unha tarde moi curriña. desas de galletiñas caseiras e merendas de chocolate.
e aínda máis, querido domingo, quería dicirche que o estás facendo moi ben, pero podes facelo mellor. coméntalle isto último ao luns.

;)

23.10.08

poesía e retranca no lugar de valadares

aos de alí gústalles dicirlle barrio, pero tamén lles gusta dicir valladares e non por unha cuestión de gustos imos faltar á verdade. valadares éche un lugar como son as aldeas con hortas e tabernas e iso debe ser motivo de fachenda no medio da cidade olívica. o de valladares é un mal difícil de desterrar nesta cidade tan fina onde -como é a vida!- hai máis cabaceiras por metro cadrado que en moitos lugares do courel. 
pero todo isto...non vén a conto. o importante é que os veciños de valadares teñen a sorte de ter un centro cultural e recreativo no que ocorren moitas cousas que convocan sempre a bo número de xentes. para este domingo ofrecen a xornada de peche dun certame de improvisación oral no que se puideron ver dende regueifeiros ao máis puro estilo tradicional ata rapeiros, e mesmo facer un taller de iniciación á improvisación en verso. 
O caso é que para despedir os festexos planean para a tarde deste domingo unha cita con poetas retranqueiros que presentará unha servidora mentres o pequeno be a patea por dentro liricamente. Os nomes da cita, moito máis interesante ca o meu, non teñen desperdicio: antía otero, xabier cordal e os xeniais accidents polipoétics (un luxado velos en directo, recomendo non perdelos)

aí agardo velos a todos. hei de pasar lista

20.10.08

homes e máquinas



A porta entreábrese. Asoma unha muller corpachuda que a chama con voz grave. Ela obedece e pasa. Entra nunha sala escasamente iluminada. Persianas botadas e luz de flexo sobre o escritorio.

Sen mediar palabra a muller estira a man para coller a documentación dela e senta a escribir no escritorio. Ela observa incomodada. É a primeira visita que fai polo seguro e aquilo máis lle parece unha sórdida oficina de novela negra cá consulta daquel individuo que a sorprende dende a penumbra, ordenándolle que se deite aí e que baixe a roupa descubrindo o ventre.


Ninguén fala. O home percórrea con aquel apéndice mecánico co que camiña barrigas como quen receba valados. Pouco lle impresinan xa a aquel rexo médico os misterios da vida intrauterina e o pracer de fisgala caladiñamente, e, por suposto, non se deixará levar -a esta altura da profesión- polo sentimentalismo barato queleva aos pais a proferir exclamacións parvas deslumbrados ante as capacidades da medicina moderna e a súa propia pericia reproductora.

E ela, tan primeiriza, non pode reprimirse ao distinguir o camiño de ósos en movemento que son a espiña do seu pequeno. E nun impulso emocinal que pretende introducir nesa vivencia ao médico –seco coma a cecina- e á enfermeira –insípida coma a auga-, estira unha man cara a pantalla, sinalando coma e.t. o extraterrestre aquela constelación de vértebras...

-Perdoe, iso que se ve aí é a columna?

Iso, señorita, non se toca! e para deter o xesto dela, aquel médico seco coma a súa Castela natal, dálle bruscamente na súa man emocionada, detendo tamén toda a ilusión de nai e relegándoa á condición infantil de nena metomentodo.

-Home...pero teña un pouco de corazón! Que parece vostede un sexador de polos...

El fulmínaa coa mirada.

Pero este home é un androide, imposible de dios que sexa de carne e óso. E cun seco "vístase y marche" máis propio dunha conquista pasaxeira ca dun traballador da sanidade pública mándaa para fóra da consulta.

Ela sae de alí pensando no café que sacará da máquina cando chegue ao choio. Non é un gran café. Pero cando menos a máquina dá os bos días cando lle metes medio euro.


isto foi o que dixemos o domingo. en breve intentaremos colgalo en audio tamén (aínda que o poden escoitar no tramo das 11 que o extrarradio ten colgado na páxina da radio galega). a imaxe é do pequeno de mallou, agora muito máis grande e rebuldeiro ;)

14.10.08

cousas que pasaban mentres ti encaixabas




os amigos do poeta despedíanse del poñendo voz aos seus versos e cubrindo de palabras a branca e fría palabra de mármol que é a morte.  iso pasaba o mesmo día en que ti decidías encarxarte ante a mirada sobria do home que fai as ecografías na seguridade social. entrementres, non acaba de callar outubro na cidade do vello olivo e abafaban as tardes coma de verán. tamén pasabamos noites en vela, pensando nos problemas da casa nova e no traslado e nin sequera o colacao calmaba tanta falta de sono. durmiamos realmente pouco e traballabamos demasiado. chamaban para convites de poetas e falaban de nove na prensa. estropeábase a lavadora por enésima vez e soñabamos con amigos dos que xa só recibimos novas en soños. 

estas e outras cousas insospeitadas pasaban no gran mundo que che agardaba mentres ti baixabas dirixíndote moi amodiño cara afora.

;) 

8.10.08

toxos e alg-as



este sábado, que amencerá 11 de outubro, aqueles que non teñan plan á vista poden deixar que os seus zapatos os vaian levando ata o tranquilo barrio de valadares, na cidade do vello olivo, e pasar o día na festa que as xentes de alg-a organizan para presentar en sociedade o seu laboratorio. a celebración comezará ás 12 da mañá cunha sesión vermú e ten un longo cartel de actuacións (madamme cell, pepa e davide, mr carácter, mactubikan, chisco e davide salvado e as cantadeiras de valadares, o puto coke...) ao que aldao+lado se unirán nalgún momento desa tarde que se presenta tan dilatada. hai comidiña e cousas ricas e, por suposto, entretemento dabondo.
para atopar o lugar desta informal, á par que amena, reunión só teñen que chegar á altura do centro cultural valadares e preguntar pola finca na que os alg-as teñen situados os contedores que lles serven de abrigo, malia que se ve a simple vista se se ergue a cabeza ;)

alá nos veremos se se animan a coñecer a proposta do laboratorio de alg-a, que comeza a súa andadura non sen esforzos. todo un reto de cultura libre e accesible nestes tempos tan raros que corren. 

7.10.08

unha folla de verdura


Sobre a folla do grelo, practicamente inmóbil, o pálido verme parecía decatarse tamén do modo súbito no que se anubrara a mañá, que agora pingaba sobre o carballo do xardín. Ela, aínda en pixama, mirábao moi de preto, calculando a relación do seu tamaño de miniatura co resto do mundo. O café ía enchendo de arrecendo a calma dauqela cociña de domingo e, por veces, o animaliño reanudaba o seu traballoso camiñar e erguía a cabeza ventando a humidade do día. Ela pensaba que, se cadra, o que facía era mirala con expresión igualmente curiosa. Pero non podía ter esa certeza. Coicidindo coa campaíña do tostador de pan, o home entrou na cociña coa intención de apagar o café. Atopouna a ela mirando a folla do grelo con insistencia de national geografic. 

Preguntoulle qué facía. Se se atopaba ben. Se non prefería volver para a cama e agardar alí polo almorzo. 

ah, non te preocupes, prefiro almorzar aquí. 

Mentres servían a mesa falaron de cousas intrascendentes. Abriron o xornal e leron o artigo dun crítico literario que poñía a caldo a un poeta que nunca chegaría a clásico. Leron tamén as cabeceiras da novas principais, cousas sobre enfrontamentos entre manifestantes e forzas do estado, un incendio nun antigo cine sobre o que teñen pensado erguer un centro comercial, novas víctimas das actuacións do exército ante as revoltas dos insurrectos, as dificultades das familias galegas para chegar afrontar a suba das hipotecas ... el díxolle ademais que a lavadora volvera botar auga fóra e que o técnico non quería facerse cargo do novo arranxo. Pero, en realidade, os dous pensaban, sen dicirse nada, nalgo que descubriran o día anterior. 

Amor -ela detivo a man do home que se dispoñía a pasar a folla do xornal- podes ir ver o que fai o vermiño da folla de verdura?

el, non imos negar que sorprendido, cumpriulle o gusto e foi ata o fregadeiro onde estaban o grelos a remollo para o caldo dese día. o animaliño conseguira chegar ao estremo da folla e roera un anaco minúsculo. e xa comezara a tecer teimudamente no fío de seda invisible que o sustentaría a aquel mundo seu que era a superficie dun grelo. facía unha casula morna na que medrar alleo a todo canto pasaba por fóra da verdura e máis alá. 

Parece incrible -díxolle ela achegando a súa meixela á del- que algo tan pequeno coma ese bichiño me faga devolver tantas veces no día. 

E desapareceu á carreira polo corredor mentres el quedaba na cociña, cara a cara co animal, preguntándose se non era realmente milagroso que sendo tan grande o mundo, a vida empezase así, cabendo nunha folla de verdura. 


este é o texto da nosa primeira colaboración no extrarradio, que, como dixo sugar kane, poden escoitar aquí. este domingo,máis :)

3.10.08

domingueiros



este domingo estreámonos no extrarradio facendo un invento entre mig seoane, unha servidora e, como non, con colaboración do pequeno be incluída, que, polo de agora, dedícase só a dar patadas. a idea é facer unha serie de pequenas imaxes sonoras a través das cales poidan ver como resulta iso de embarazarse,  aínda que xa aviso de que a cousa non é autobiográfica! nada máis lonxe da miña intención que contárllela a miña vida ou a dos meus... 

poderán escoitarnos se son madrugadores ou teñen a mala sorte de traballar de mañán, porque me parece que imos cedo. alá polas dez ou a once, ou entre unha e outra hora. á hora dos crispis vamos, mentres lles ferve o café.

;)